Adam Miksz

artysta plastyk
24.12.1906 03.09.1971 Żywiec

Biografia

Adam Miksz urodził się w 1906 roku w Żywcu jako jeden z piętnastorga rodzeństwa Mikšów. Był polskim artystą plastykiem, nauczycielem i społecznikiem znanym z zaangażowania w promowanie folkloru, sztuki i kultury regionalnej górali żywieckich oraz mieszczaństwa żywieckiego.

Przyjęty do Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego, pracował pod kierunkiem profesora Karola Homolacsa. Jako student odtwarzał zdobnictwo przedmiotów użytkowych Żywiecczyzny i systematyzował żywieckie wzory. W trakcie studiów wywołała się idea Komun-Arte, projektu odtworzenia oryginalnych wzorów ludowych i zastosowania tych motywów w przemyśle, a także tworzenia kolektywów projektanckich złożonych z artystów ludowych.

Eksperyment żywiecki, autorski projekt artystyczny i społeczny, doprowadził do odtworzenia wzornictwa sztuki ludowej Żywiecczyzny, w szczególności haftu żywieckiego. Efektem było powstanie Spółdzielni Przemysłu Artystycznego oraz Bazar Żywiecki, gdzie twórcy ludowi oferowali regionalne przedmioty użytkowe. Część wzorów przekazano profesorom ASP w Krakowie, a wzory te weszły do zasobów szkoły.

Był jednym z ośmiu założycieli Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej i współpracował z naukowcami z Polskiej Akademii Umiejętności. Wydawano wtedy czasopisma Gronie, Przegląd Żywiecki i Żagiew. Miksz pisał wiersze i artykuły pod pseudonimem Harnaś z Beskidów.

W 1926 roku zrodził się pomysł założenia Muzeum Ziemi Żywieckiej (obecnie Muzeum Miejskie w Żywcu). Miksz zbierał eksponaty, część kierował do Muzeum Narodowego w Krakowie; specjalizował się w wyszukiwaniu malowideł średniowiecznych, haftów i świeczników pająkowych oraz w gromadzeniu cechowych elementów stroju góralskiego.

II wojna światowa zastała go w Gorlicach. W lutym 1945 został referentem kultury i sztuki, podczas parcelacji zabezpieczał i zwoził z majątków dzieła sztuki do pałacu w Siarach; organizował wystawy malarskie i założył Ośrodek Szkolenia Artystycznego, przemianowany na Szkołę Sztuk Plastycznych i Działów Przemysłowych. Powrót do Żywca nastąpił w 1946–1948, gdzie założył Poradnię Artystyczno-Rękodzielniczą przy Muzeum Ziemi Żywieckiej, prowadząc bezpłatne zajęcia z hafciarstwa, garncarstwa, malarstwa i innych dziedzin rękodzieła. Z powodu represji stalinowskich musiał opuścić miasto.

W latach 1948–1951 Miksz przebywał na Dolnym Śląsku, pracował w Gimnazjum Zdobienia Szkła w Szczytnej, współtworzył TMZK i nawiązał współpracę z TMZŻ. Od marca 1949 do 1 września 1950 był wykładowcą i wychowawcą w Gimnazjum Zdobienia Szkła w Szczytnej; następnie przeniósł się do Wałbrzycha i pracował w fabryce porcelany Krister, gdzie założył przyfabryczną szkołę wzornictwa. W 1951 roku został zatrudniony w Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych w Warszawie, w Referacie Wystaw, a także brał udział w odbudowie stolicy. W 1952 roku pracował jako ilustrator dla gazety Robotnik Rolny, a także pełnił funkcję kierownika technicznego w Państwowej Operze i Filharmonii przy scenografii i kostiumach. Zmarł nagle w Warszawie 3 września 1971 i pochowano go na Cmentarzu Powązkowskim.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Zainicjowanie Eksperymentu żywieckiego i powstanie Spółdzielni Przemysłu Artystycznego oraz Bazar Żywiecki
Bycie jednym z założycieli Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej i współtworzenie jego publikacji
Inicjacja i koordynacja działalności Muzeum Ziemi Żywieckiej oraz przekazywanie eksponatów do Muzeum Narodowego w Krakowie
Działalność edukacyjna i kulturotwórcza w Żywcu, Kłodzku, Szczytnej i Wałbrzychu, a także praca w Warszawie przy odbudowie stolicy

Ciekawostki

Pseudonim Harnaś z Beskidów, którym posługiwał się w publikacjach i w twórczości
Jedynym z rodzeństwa Mikš, który zmienił nazwisko na Miksz
Zmarł nagle na zawał serca w Warszawie, 3 września 1971 roku

Udostępnij