Rok szkolny 2026/27 w Wieluniu: Premier apeluje o wrażliwość i walkę z pogardą

Wieluń – symbol wojennej tragedii i lekcji dla przyszłości

Wybór Wielunia na miejsce inauguracji roku szkolnego 2026/27 nie był przypadkowy. To właśnie to miasto, jako pierwsze w Polsce, zostało zbombardowane przez niemieckie siły powietrzne we wrześniu 1939 roku. Atak na uśpiony, bezbronny Wieluń pochłonął co najmniej 1200 ofiar, a centrum miejscowości legło w gruzach w 90 procentach. Dziś, gdy na świecie znów pojawiają się konflikty zbrojne, a w polskich szkołach coraz częściej dochodzi do aktów przemocy – także na tle narodowościowym – przesłanie premiera nabiera szczególnej wagi.

Premier Donald Tusk, jeszcze przed uroczystością w Zespole Szkół nr 1, zapalił znicz przy pomniku ofiar września 1939 roku i rozmawiał z panią Anielą oraz panem Eugeniuszem – świadkami tamtych wydarzeń. Te osobiste spotkania ze świadkami historii podkreślają, jak ważne jest przekazywanie pamięci bezpośrednio, z pokolenia na pokolenie, zanim znikną ostatni uczestnicy tamtych dni.

„1 września łączy dwa ważne doświadczenia – radość z rozpoczęcia nowego roku szkolnego oraz pamięć o wybuchu II wojny światowej. Dziś powinniśmy w każdej szkole pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą do zła”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Pamięć jako moralny kompas i przestroga dla młodych

Premier podkreślił, że pamięć o wojnie nie może być jedynie suchą wiedzą historyczną. To przede wszystkim refleksja nad przyczynami i skutkami totalitaryzmu, która powinna kształtować postawy etyczne kolejnych pokoleń. Tusk zaznaczył, że „pamięć o tragicznych doświadczeniach wojny powinna być moralnym kompasem” – pozwala odróżniać dobro od zła i rozpoznawać zagrożenia, zanim doprowadzą do tragedii. W tym kontekście zaapelował do uczniów, by traktowali historię nie jako zbiór dat, ale jako przestrogę.

Szef rządu mówił wprost, że młode pokolenia nie są dziś narażone na dramaty i ofiary, które były udziałem ich przodków. Ale właśnie dlatego – jak podkreślił – spoczywa na nich odpowiedzialność za to, by Polska pozostała krajem wolnym i bezpiecznym. Ta odpowiedzialność zaczyna się od codziennych wyborów: od tego, jak traktują rówieśników, jak reagują na przemoc, czy potrafią stanąć po stronie słabszych. W swoim wystąpieniu premier zwrócił się bezpośrednio do młodzieży, prosząc o wzajemny szacunek, respektowanie odmiennych opinii i odwagę w sprzeciwie wobec zła.

„Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Wojna, która zaczęła się w Wieluniu – spór o symbolikę

Historycy od lat dyskutują, czy to Wieluń, czy Westerplatte było pierwszym celem niemieckiej agresji. Naloty na Wieluń rozpoczęły się o świcie 1 września 1939 roku, na kilka minut przed ostrzałem Westerplatte. Zniszczenie miasta w 90% i śmierć ponad tysiąca cywilów – głównie kobiet, dzieci i osób starszych – czynią z Wielunia symbol barbarzyństwa wojny totalnej. Premier Tusk, odnosząc się do tego sporu, stwierdził, że „ma on drugorzędne znaczenie”. Najważniejsze jest bowiem to, by pamiętać, do czego prowadzi nienawiść, pogarda i agresja – niezależnie od tego, gdzie dokładnie padł pierwszy strzał.

W tym roku szkolnym, w całej Polsce, dojdzie do wielu inicjatyw związanych z edukacją historyczną i wychowaniem obywatelskim. Władze centralne zapowiadają wzmocnienie programów antydyskryminacyjnych i profilaktyki przemocy w szkołach. To odpowiedź na niepokojące raporty o rosnącej liczbie incydentów o podłożu narodowościowym i rasistowskim w polskich placówkach oświatowych.

Co to oznacza dla uczniów i nauczycieli w Żywcu i regionie?

Choć uroczystość odbyła się w Wieluniu, apel premiera kierowany jest do całego środowiska szkolnego, także w Żywcu i okolicznych miejscowościach. W naszych szkołach – podobnie jak w całym województwie śląskim – coraz częściej pojawiają się problemy z hejtem w internecie, przemocą rówieśniczą czy wykluczeniem. Lokalne placówki, takie jak Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Żywcu czy Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II, już teraz realizują programy wychowawczo-profilaktyczne, ale słowa premiera wskazują na potrzebę ich intensyfikacji.

Dla mieszkańców Żywiecczyzny, regionu o bogatej historii i silnej tożsamości lokalnej, pamięć o II wojnie światowej ma szczególny wymiar. To z naszego terenu pochodziły oddziały partyzanckie, a w okolicznych wsiach i miasteczkach Niemcy przeprowadzali brutalne pacyfikacje. Warto, aby żywieckie szkoły – w ramach lekcji historii i wychowania obywatelskiego – organizowały spotkania ze świadkami historii, wycieczki do miejsc pamięci oraz projekty edukacyjne, które w praktyce wcielają w życie przesłanie, aby „wojny uniknąć”.

Rodzice i nauczyciele z Żywca mogą również oczekiwać, że w nadchodzących miesiącach pojawią się nowe wytyczne dotyczące reagowania na przemoc i dyskryminację. To szansa, by lokalne szkoły stały się miejscami, w których szacunek i wrażliwość nie są tylko hasłami z apeli, ale codzienną praktyką.

Lekcja na cały rok – nie tylko od święta

Premier Tusk w swoim wystąpieniu nie ograniczył się do ogólnych deklaracji. Wskazał konkretne postawy, które powinny charakteryzować uczniów przez cały rok szkolny: szacunek do nauczycieli – nawet wtedy, gdy się z nimi nie zgadzamy, gotowość do pomocy słabszym, reagowanie na przemoc i odwagę cywilną. To wyzwanie rzucone nie tylko młodym ludziom, ale całemu systemowi edukacji, który ma obowiązek tworzyć warunki do wychowania w duchu demokracji i praw człowieka.

Wydarzenie w Wieluniu było także okazją do oddania hołdu ofiarom wojny. Premier zapalił znicz przy pomniku i rozmawiał ze świadkami bombardowania. Te symboliczne gesty przypominają, że historia nie jest abstrakcją – to konkretni ludzie, miejsca i wydarzenia, które ukształtowały naszą teraźniejszość. Jeśli młode pokolenie zrozumie, że wojna to nie tylko podręcznikowy rozdział, ale realne cierpienie i zniszczenie, być może łatwiej będzie im budować świat oparty na pokoju i wzajemnym poszanowaniu.

• 1 września 1939 r. – niemieckie naloty na Wieluń, co najmniej 1200 ofiar, zniszczenie centrum w 90%
• 2026/27 – nowy rok szkolny, inaugurowany przez premiera Donalda Tuska w Wieluniu
• 87 lat – tyle minęło od wybuchu II wojny światowej
• 0 zł – tyle kosztuje szacunek i wrażliwość, a tyle znaczą dla budowania bezpiecznej szkoły

Nowy rok szkolny w Żywcu, jak i w całej Polsce, rozpoczyna się od refleksji nad historią i wyzwaniami współczesności. To czas, by każdy uczeń, nauczyciel i rodzic zastanowił się, jaką postawą może przyczynić się do tworzenia wspólnoty opartej na wzajemnym szacunku. Bo – jak pokazała historia – to właśnie od codziennych wyborów zależy, czy uda się uniknąć powtórki z najczarniejszych kart dziejów.